Söz Uçar, WhatsApp Kalır

Bir emoji ne zaman imza yerine geçer, ekran görüntüsü ne zaman işe yaramaz?

Selin'in masasında iki fincan kahve ve altı haftadır üzerinde çalıştığı şube projesinin son çizimleri var. Karşısında oturan Burak Bey bir kafe zincirinin sahibi; yeni şubeyi Selin tasarlayacak. Ortada basılı bir sözleşme yok, çünkü ilişkinin havası "biz bunları aramızda hallederiz" havası. Bütçe WhatsApp'tan konuşuluyor, teslim tarihi WhatsApp'tan, revizyonlar da öyle. Selin bedeli yazıp gönderiyor. Birkaç dakika sonra mesajın altına bir 👍 düşüyor. İş başlıyor.

Dört ay sonra fatura kesiliyor ve Burak Bey ödemiyor: "Yazılı sözleşmemiz yok, ben bu fiyata onay vermedim." Selin'in elinde ne var? Bir sohbet geçmişi ve o emoji.

"Söz uçar, yazı kalır" sözü artık küçük bir güncelleme istiyor: söz uçar, WhatsApp kalır. Peki kalması yetiyor mu? Tek bir emoji, tek bir ekran görüntüsü mahkemede sizi kurtarır mı?

Islak imza şart mı?

Hayır. Türk Borçlar Kanunu'nun 12. maddesi konuyu baştan bitiriyor: sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı değil. Kaşe, antetli kâğıt, ıslak imza; hiçbiri kurucu unsur değil. Mimarın üstlendiği iş bir eser sözleşmesidir ve kanun bunun için yazılı şekil aramaz. TBK m. 1'e göre sözleşme, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarıyla kurulur; bu açıklama açık olabileceği gibi örtülü de olabilir.

Yani bedel, kapsam ve teslim zamanı konuşulmuşsa, taraflardan biri teklif etmiş diğeri onaylamışsa sözleşme kurulmuştur. Burak Bey'in "yazılı sözleşmemiz yok" cümlesi hukuki bir savunma değil, bir umut.

Asıl mesele başka yerde: sözleşmenin var olması ayrı, onu mahkemede ispat etmek ayrı. Uygulamada dava kaybettiren şey çoğu zaman hakkın yokluğu değil, ispatın eksikliği.

Yazışma "belge"dir, ama her belge kesin delil değildir

HMK m. 199, belgeyi geniş tanımlıyor: uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metinler, çizimler, fotoğraflar, ses ve görüntü kayıtları ve elektronik ortamdaki veriler. WhatsApp yazışması bu tanımın tam ortasında duruyor. Mahkemeye sunulur, dosyaya girer, hâkim inceler.

İnce çizgi şurada: belge olmak, kesin delil olmak demek değil. Kesin delil hâkimi bağlar; takdiri delil bağlamaz, hâkim onu HMK m. 198 uyarınca serbestçe değerlendirir. Elektronik veri ancak güvenli elektronik imza taşıyorsa senet gücündedir (HMK m. 205/2).

WhatsApp mesajında böyle bir imza yok. Dolayısıyla yazışma kuvvetli, ama takdiri bir delildir.

Bir de parasal eşik var. HMK m. 200, belirli bir değeri aşan hukuki işlemlerin senetle ispatını zorunlu tutuyor. Sınır her yıl yeniden değerleme oranıyla güncelleniyor ve 2026 için kırk bin lira bandında. Sık atlanan ayrıntı şu: hesapta dava tarihi değil, hukuki işlemin yapıldığı tarihteki sınır esas alınıyor.

Peki bedel bu sınırın üstündeyse ve elde senet yoksa kapı kapanır mı? Kapanmaz. HMK m. 202 devreye girer: karşı taraftan sadır olmuş ve iddiayı muhtemel gösteren bir yazı varsa, bu "delil başlangıcı" sayılır ve tanık dinletmenin önü açılır. Yargıtay da e-posta ve mesajlaşma kayıtlarını HMK m. 199 çerçevesinde değerlendiriyor. Karşı tarafın kendi hattından gönderdiği bütçe onayı, delil başlangıcı olarak güçlü bir adaydır.

Bir 👍 irade beyanı mıdır?

Emojiyi ayrı bir hukuki kategori sanmaya gerek yok. İrade beyanında kalıp değil, anlam önemlidir. TBK m. 1/2 beyanın örtülü olabileceğini söylüyor; bir beyan yorumlanırken de muhatabın dürüstlük kuralı gereği ona vermesi gereken anlam esas alınır.

O hâlde soru "emoji imza mıdır" değil. Soru şu: o 👍, makul bir insanın gözünde neyin karşılığıydı?

Cevap tamamen bağlama bağlı. "Dosyayı gönderdim" mesajının altındaki 👍 "aldım" demektir. Ama "Toplam bedel şu kadar, ilk ödeme başlangıçta, teslim altı hafta" yazan mesajın altındaki 👍'ı sonradan "okudum ama onaylamadım" diye açıklamak zordur. Taraflar aylardır her revizyonu, her ara ödemeyi aynı şekilde onaylıyorsa iyice zordur. Susmanın kural olarak kabul sayılmadığını biliyoruz (TBK m. 6 dar bir istisna getirir), ancak emoji atmak susmak değildir; aktif bir davranıştır.

Kanada'da 2023'te görülen bir dava tam bu noktada düğümlendi. Saskatchewan mahkemesi, bir tahıl alıcısının gönderdiği sözleşme fotoğrafına çiftçinin attığı başparmak emojisini kabul beyanı saydı ve yaklaşık 82.000 Kanada doları tazminata hükmetti. Kararda emojinin sözlük anlamına atıf yapıldı, ama işi bitiren asıl gerekçe tarafların geçmiş uygulamasıydı: çiftçi daha önce de kısa onaylarla bağlanmıştı. Hâkimin ifadesiyle, mahkemelerin insanların fiilen nasıl iletişim kurduğuna uyum sağlaması gerekiyor.

Türk hukukunda emojiye ilişkin yerleşik bir Yargıtay içtihadı henüz yok. Fakat önüne TBK m. 1 ve m. 12'yi koyan bir hâkimin çok başka bir yere varması için de sebep yok. Günlük hayatta işi geçiştirmek için attığımız simge, ticari ilişkide karşı tarafa yatırım yaptıran bir kabule dönüşüyor.

Ekran görüntüsü alıp bırakmanın bedeli

Selin'in yapacağı en tipik hata burada başlıyor: telefondan birkaç ekran görüntüsü alıp avukatına "buyurun" demek.

Ekran görüntüsü tek başına zayıftır. Karşı taraf "ben böyle bir mesaj atmadım, bu montaj" dediği anda elinizde kalan şey, doğruluğu tartışmalı bir resim dosyasıdır. Sahte yazışma üreten uygulamalar aynı görüntüyü iki dakikada üretiyor ve hâkim bunu biliyor. Uygulamada yapılması gerekenler şunlar:

• Cihazı olduğu gibi koruyun. Fabrika ayarlarına döndürülmüş ya da hattı değişmiş telefon incelemeye elverişsiz hâle gelir.

• İnkâr ihtimali varsa dava açılmadan önce noter aracılığıyla e-tespit yaptırın ya da HMK m. 400 vd. uyarınca mahkemeden delil tespiti isteyin. Tespit, mesajın belirli bir tarihte cihazda mevcut olduğunu kayda geçirir.

• Yargılamada gerçeklik tartışılırsa cihazın bilirkişiye teslimini talep edin. Adli bilişim incelemesi cihazın imajı alınarak yapılır, ekran görüntüsüne bakılarak değil.

• Karşı tarafın elindeki kayıtlar için HMK m. 219 ve 220'ye dayanarak ibraz talep edin. İbrazdan kaçınılması hâlinde mahkeme HMK m. 220/3 uyarınca beyanınızı doğru kabul edebilir. Bu, sanıldığından güçlü bir kozdur.

• Hiçbir şeyi silmeyin. Sohbeti "temizlemeyin", hattı kapatmayın, telefonu yenilerken eskisini elden çıkarmayın.

• Uygulamadaki en yaygın delil kaybı sebebi karşı tarafın hilesi değil, müvekkilin kendi telefonudur. Sohbet yedeğini dışarı aktarmayı unutmayın.

Bir sınır da var: tarafı olduğunuz yazışmayı delil olarak sunmak hukuka aykırı delil değildir. Ama başkasının telefonunu karıştırarak elde edilen kayıtlar hem HMK m. 189/2 gereği dosyadan dışlanır hem de TCK m. 132 vd. kapsamında ceza sorumluluğu doğurur. Delil toplarken suç işlemenin bedeli ağırdır.

Her "tamamdır" bir sözleşmedir

Bu yazının özeti tek cümleye sığıyor: WhatsApp ciddi bir yer. İmza atmıyor olabilirsiniz, ama beyanda bulunuyorsunuz ve o beyan sizi bağlıyor.

İş sahibiyseniz, emoji atmadan önce mesajı bir kez daha okuyun. "👍" ucuz görünür, faturası ucuz olmayabilir.

İşi üstlenen taraftaysanız, başlamadan önce kapsamı, bedeli ve süreyi tek bir mesajda özetleyip "onaylıyorsanız yazılı teyit rica ederim" deyin. Karşınızdakinin kendi yazdığı "tamamdır", emojiden çok daha rahat uyutur. Ve iş bitip para tahsil edilene kadar hiçbir yazışmayı silmeyin.

Selin muhtemelen davasını kazanır. Ama iki cümlelik bir teyit mesajı yok diye, bir yılını bilirkişi raporu bekleyerek kazanır. Hukukta haklı olmakla huzurlu olmak aynı şey değil.

Kaynakça

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 1, 6, 12.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 189, 198, 199, 200, 202, 205, 219, 220, 400 vd.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 132 vd.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2017/1014, K. 2020/4488.

South West Terminal Ltd. v. Achter Land & Cattle Ltd., 2023 SKKB 116 (Saskatchewan King's Bench).

İletişim

İnternet sitesindeki içeriklerin tümüyle veya kısmen kopyalanması, çoğaltılması yasaktır. Aksi davranılması halinde hukuki yollara başvuru hakkımız saklıdır. İşbu internet sitesi 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu'na uygun olarak faaliyet göstermektedir. İnternet sitesindeki içerikler avukatlık hizmeti olarak değerlendirilemeyeceği gibi, bilgilendirme dışında bir amaç gütmemektedir.

Bilgilerinizi bırakın, size dönüş sağlayalım.

Güzeltepe, Özvatan Sokağı No:20/4, 06690 Çankaya/Ankara

+90 552 524 42 26

All rights reserved. © 2025. Özuğur&Savran Hukuk ve Danışmanlık Bürosu

KVKK Aydınlatma ve Açık Rıza Metni için tıklayınız.

av.edaozugur@gmail.com

av.efesavran@gmail.com

⎯

hukuk@ozugursavran.com